MAZİYE YOLCULUKLAR – 211 / KANLI TIRNAKLI ATMACALAR GÖTÜRMÜŞ

MAZİYE YOLCULUKLAR  – 211

 

KANLI TIRNAKLI ATMACALAR GÖTÜRMÜŞ

 

“1915 öncesinde Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermeniler” isimli kitaptan Kâhta’daki Ermeniler hakkında bir belgeyi daha yorumsuz sizlere sunuyorum.

Kâhta tarihi ile ilgilenenler okuyup öğrensin.

 

 

Kitabın adı: 1915 öncesinde Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermeniler

Kitabın Yazarları: Raymond H. Kevorkıan –  Paul B. Paboudjıan

Yayınevi: Aras Yayınları

Sayfa Sayısı: 606

Yayın Tarihi:

Birinci Baskı Kasım 2012 İstanbul

İkinci Baskı Ocak 2013 İstanbul

 

 

Kiahta / Kâhta Kazası

 

Güney ve güneydoğu sınırını çizen Fırat ile kuzey ve kuzeybatıdaki Malatya kazası arasında sıkışmış olan Kiahta/ Kâhta –Adıyaman Kazası, Fırat’ın sağ kıyısında Ermeni yerleşimi Harput’un güneye olan uzantısı gibiydi. 1914’te 10.245 Ermeni’yi barındıran kırk yerleşim biriminden başka yalnızca birkaç Ermeni ailesinin yaşadığı on yedi köy daha vardı. Bazı yazarlara göre, kaza merkezi Kiahta/Kâhta, Ermeni-Bizans müstahkem mevkii Lykandos’un muhtemelen bulunduğu yerdi. Her halükarda, Torosların dağlık bir koluna kurulmuş olan kentte yarı yıkık durumda çok önemli bir Ortaçağ kalesi yer alıyordu. Burada yaşayan 4.300 nüfusun 2.250’si Ermeni olup, Ortaçağ’dan kalma Surp Toros Katedrali’ne ve Surp Kevork Kilisesi’ne sahiptiler.

Kazanın geriye kalan kısmında Ermeniler, özellikle dört nahiyede toplanmışlardı: Şiro[Örmeli-Tosunlu] (kuzeydoğuda, Gaban/Maden’in karşısında), Gargar/Gerger (doğuda), Merdessi (güneydoğuda ve Zerevikan (güneybatıda)

 

 

Şiro/Şirro/Şero[Örmeli-Tosunlu] Nahiyesi

Keferdiz [Doğanyol], 400 Ermeni, 140 Asuri-Keldani ve 2.000 Türk, bir kilise ve bir okul(80  öğrenci)

Ağvan, 400 Ermeni, bir kilise ve bir okul (70 öğrenci);

Umrun/Ömrün [Gökçe], 350 Ermeni, 1500 Türk ve 200 Kürt, bir kilise ve bir okul (85 öğrenci)

Damlu[Dumlu], 30 Ermeni, 60 Asuri-Keldani, 170 Türk ve 100 Kürt;

Mamaş, 40 Ermeni, 60 Asuri-Keldani, 120 Türk ve 90 Kürt;

Tepehan, 100 Ermeni ve 2.000 Kürt.

 

Ayrıca Kıraç’taki 130 Ermeni ve Giavuz/Kiavuz, Deretepe, Çamçiğ, Arguçay vb. yerleşim birimlerindeki Ermeniler de eklendiğinde Şiro nahiyesi ve Kâhta’daki toplam Ermeni sayısı 4.600’ü buluyordu.

 

 

Gargar/Gerger Nahiyesi

 

Fırat’ın sağ yakasında yer alan Ermeni kalesi Gargar[Oymaklı] Ortaçağ’da İşots derebeylerinin yönetim merkeziydi. 1914’te burada 450 Ermeni (70 hane), 400 Asuri-Keldani, 600 Türk ve 200 Kürt yaşıyordu. Nahiyedeki toplam 2.400 Ermeni’nin (300 hane) yaşadığı köyler şunlardı. Komik/Komak; Karun/Neran[Budaklı]; Gağındek/Kardigi; Bayiki/Busika ; Bemerşo/Bizman; Tillo-Daro [Gülyurt]; Terkidin/terkidi; Merere/Mişrakli/Mişrak [Gündoğdu]; Betırge/Pötürge [Güngörmüş]; Temşias/Tamsias{Temsiyaz [Eskikent]; Vank/Vanküğ [Yağmurlu]. Az sayıda Ermeni ise Kheçdur, Koragli, Cermekan,Çapan, Pirakhi, Şafkan [Şekvan,Ağaçlı], Arkavuni, Azmay ve Halur’a yayılmıştı.

 

 

Merdesi/Merdisi/Merdis [Narince] Nahiyesi

 

Merdesi’de yaşayan 2.425 Ermeni (312 hane), aşağıdaki yerleşimlere dağılmıştı. Büyükbağ; Hasandigin; Khores; Hilim/Helim/Hacala [Gönen]  Kara Tilbe/Tokharis; Teltela/Til; Seratud/Salmadin; Narnka/Narenç/ Nerin/Nirin[Koşarlar] , tam yeri belirsiz; Perag/Piris; Ulbiş/Ülbüş [Köklüce]; Kölbük ; Kekerdiş/Köreskül; Hut; Kordie/Korneda.

 

 

Zeravikan Nahiyesi

 

Zeravikan Nahiyesinde yaşayan 820 Ermeni (100 hane) şu köylere dağılmıştı. Bervedol/Bervedo/Bavdol[Gölgeli]; Geyikan, tam yeri belirsiz; Koltik/Kolig/Kolik [Bozgedik]; Karaçur/Karaçol[Oluklu]; Havank Blika/Liska; Mışrag tam yeri belirsiz; Karatur/Kiçdur; Givdiş/Gudiş [Yayladalı], tam yeri belirsiz; Perdeso/Berbernder [Kesertaş]; Seyd Mahmud.

(Sayfa : 394 – 395)

 

Aksakallı, nur yüzlü bir dedeye sordum:

— Bu binlerce insana ne oldu?

Aksakallı, nur yüzlü dede, çok derinden bir ah! Çekti. Gözlerime hüzünle baktı. Soruma cevap verdi:

— Yürekleri katran, vicdanları paslı teneke, elleri ve tırnakları kanlı, Allah’tan korkmaz, kuldan utanmaz, ırkçıların maşaları, üç kuruşluk dünya malına tapan insan kılıklı atmacalar götürdü…

 

0 Paylaşımlar

Mahmut CANTEKİN

01.01.1952 yılında Adıyaman ili Kâhta ilçesi Cami Mahallesinde Dünya’ya geldi. İlk ve Orta Okulu Kâhta’da okudu. Besni Öğretmen Okulunda öğrenimine devam etti. Osmaniye Düziçi’nden mezun olarak öğretmenlik diplomasını aldı. Afyon ili Sinanpaşa ilçesine bağlı Çatkuyu ve Yıldırım Kemal köyleri ile Tınaztepe kasabasında öğretmenlik yaptı. Rotasyona tabii olduğundan Diyarbakır ili Lice ilçesine atandı. Burada Öğretmenlik, Halk Eğitim Müdürlüğü, Milli Eğitim Müdürlüğü yaptı. Lice’de beş yıl görev yaptıktan sonra Mersin merkeze atandı. 26 yıl görevden sonra Mersin’de emekli oldu. Kâhta’da yaşamaktadır. Bütün gününü şiir ve yazı çalışmaları ile geçirmektedir. Çeşitli şiir sitelerinde şiirleri yayınlanmaktadır.

Bunları da sevebilirsiniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir